Od progonjene vere do državne religije: Spaljivali su ih, bacali pred zveri i zatvarali u tamnice – a onda je došao car Konstantin i zauvek promenio hrišćanstvo
Jedan dokument promenio je sudbinu hrišćana u Rimskom carstvu.
Rimsko carstvo bilo je ogromna država koja je okupila brojne narode i kulture. U takvom okruženju pitanje religije bilo je veoma važno, a mnogi Rimljani smatrali su da su vojni i administrativni uspesi Rima tokom vekova rezultat opšte pobožnosti rimskog društva.
Rimljani su verovali u svoje bogove, a tokom vekova prihvatali su i duhovne običaje mnogih stranih kultura. Međutim, početkom 1. veka pojavila se verska sekta koja je sledila Isusa Hrista, a njihova drugačija vera izazivala je odbojnost kod većine pobožnih Rimljana.
Do 313. godine hrišćani su već bili brojni i delimično prihvaćeni u društvu, pa je car Konstantin potpisao Milanski edikt – dokument kojim je hrišćanstvo priznato kao jedna od mnogih religija u Rimskom carstvu. Iako je edikt potpisan u februaru, na snagu je stupio sredinom juna 313. godine.
Pre Milanskog edikta hrišćani su bili meta progona
Postoji nekoliko razloga zbog kojih su Rimljani progonili hrišćane pre 313. godine. Prvi je bio taj što su hrišćani odbijali da učestvuju u društvenim događajima organizovanim u čast rimskih bogova. Prosečnom Rimljaninu nije bilo jasno zašto bi se neko udaljavao od društvenih okupljanja koja su za njega predstavljala centralni događaj tog meseca. Šta oni tada rade u svojim domovima? Sigurno spremaju neku zaveru!
Drugi razlog bila je hrišćanska isključivost. Hrišćanstvo nije bilo jedina druga religija u državi, ali su pripadnici raznih kultova ili sledbenici pojedinih vojskovođa mogli da kombinuju svoja verovanja sa državnom religijom. Hrišćanstvo je, međutim, bilo veoma isključivo – sve druge religije proglašavalo je pogrešnim i netačnim, a rimske bogove odbijalo je da prizna, što je mnoge vređalo.
Mnogim Rimljanima bilo je nezamislivo i to da hrišćani veruju samo u jednog Boga. Smatrali su to pogrešnim i ismevali hrišćanstvo kao veoma siromašnu religiju.
Upravo zbog tih razloga hrišćani su često bili okrivljavani za probleme u državi. Neron ih je optužio da su zapalili Rim, pa ih je ceremonijalno spaljivao žive na rimskim trgovima, dok je Dioklecijan sproveo opšti progon hrišćana širom carstva: rušio je crkve, spaljivao katakombe i zaplenjivao njihovu literaturu. Hiljade ljudi umirale su u tamnicama, dok su mnogi drugi osuđivani na smrt.
Hrišćani su često ubijani u arenama pred divljim zverima.
Konstantin kao prvi hrišćanski car
Situacija se promenila u 4. veku, kada je na vlast došao Konstantin. Reč je o veoma sposobnom rimskom caru koji je vodio uspešne vojne pohode i sproveo ključne reforme u Rimskom carstvu. Tokom rata protiv svog suvladara 312. godine, navodno je imao božansko viđenje i ugledao veliki krst tokom bitke. Od tada je postao hrišćanin i odlučio da stane na kraj progonima vernika.
Godine 313. potpisao je Milanski edikt kojim je priznao hrišćanstvo. U 4. veku hrišćanstvo je bilo samo jedna od mnogih religija u Rimskom carstvu, ali je krajem tog veka car Teodosije odlučio da ovu veru proglasi državnom religijom, dok je ostale zabranio. Rimsko carstvo tada postaje hrišćansko, a uticaj hrišćanstva nadživeće i sam Rim, postajući dominantna verska, filozofska i društvena ideja srednjeg veka.
